Hoe zou het gaan met ... Malousch Köhler?

Klare Taal, Nieuwsbrief Zelfverdediging en weerbaarheid, September 2003

BERENDINEKE STEENBERGEN

Vanaf deze Klare Taal is er een nieuwe rubriek waarin wij 'oude rotten' in het vak interviewen, vragen naar hun huidig werk en naar tips voor nieuwelingen. We zijn benieuwd naar hun ontwikkeling en ideeën: hoe zorg je ervoor dat je ons werk gedurende langere tijd volhoudt en er een boterham aan kunt verdienen?

In deze eerste aflevering Malousch Köhler. Malousch is docente zelfverdediging en weerbaarheid, is op verschillende opleidingen train de trainer geweest en heeft zich met name gespecialiseerd in het geven van weerbaarheid aan groepen dove en blinde vrouwen. Daarnaast geeft zij weerbaarheidslessen aan fysiek gehandicapten en trainingen omgaan met agressie en agressiebeheersing.

Scholing, scholing, scholing...

Malousch is op haar achttiende levensjaar begonnen met jiu-jitsu, bij een vrouwenvechtsportcentrum in Berlijn, waar veel nadruk lag op zelfverdediging. In het zesde trainingsjaar volgde ze een FIST-vechtsportweek met onder meer Kalelgh Qiunn. Daar kwam ze in aanraking met de mentale aspecten van weerbaarheid. Dat maakte zo'n indruk dat zij besloot zich op dit gebied verder te ontwikkelen. Ze had hier zelfs een emigratie van Duitsland naar Nederland voor over!
Haar eerste train-de-trainerscursus deed ze kort na de verhuizing in 1985 bij 'De Bergstroom' bij onder meer Corinne de Beer en Maria Steenman. Daarna volgden vele, vele bijscholingen: via de supportgroep 'Ka' van train-de-trainers waarbij ze zich had aangesloten (vanaf 1984) en de vrouwenvechtsportweken. Eind 1980 was er een tweejarige vervolgopleiding bij Wendi Dragonfire.
Daarnaast trainde ze vanaf halverwege de jaren '80 Shuri-Ryu-karate, een vechtstijl met veel zelfverdedigingselementen. Gehandicapten en weerbaarheid hadden en hebben haar bijzondere interesse, maar ook daar geef je niet 'zomaar' les aan; in 1987 volgde een cursus gebarentaal zodat haar cursussen gemakkelijker toegankelijk voor doven en slechthorenden werden. Samen met anderen ontwikkelde ze bovendien trainingen voor lichamelijk gehandicapten.
Eigenlijk is ze nooit gestopt is met het scholen van zichzelf: op dit moment volgt ze een opleiding voor gebarentolk.

Lesgeven

Zelf lesgeven deed ze vanaf 1984 met een cursus voor oudere vrouwen in Berlijn, beginnerscursussen vanaf 1986 in Amsterdam bij Kenau. Vanaf 1990 geeft ze ook cursussen voor blinden en doven en specialiseert ze zich zo langzamerhand steeds verder: van mensen met een enkele handicap (doof óf blind) naar mensen met een meervoudige handicap; doof én blind en soms ook groepen met mensen die behalve doof en blind ook verstandelijk gehandicapt zijn. Ze geeft cursussen op onder meer revalidatiecentra, dovenscholen en voor de NVVS in Houten (slechthorenden). Naast deze groepen blijft ze ook andere groepen bedienen zoals bijvoorbeeld arbeidsorganisaties met cursussen omgaan met agressie en is ze betrokken geweest bij verschillende opleidingen tot docent zelfverdediging en weerbaarheid.

De uitdaging

Een vergaande specialisering zoals die waar Malousch voor gekozen heeft, blijkt nieuwe uitdagingen op te leveren. Malousch haalt dit uit de communicatie met mensen: het enerzijds steeds opnieuw naar oplossingen zoeken om de stof over te dragen en het daar anderzijds steeds beter toe in staat zijn, geeft een enorme bevrediging. Met iedere (doel-)groep is het zoeken naar manieren om je informatie over te dragen, soms hebben de cursisten slechts een basis(gebaren)woordenschat tot hun beschikking en moet je in je cursus veel voordoen en veel werken met toneelstukjes. Communicatie, via taal, met de ogen of mimiek, blijkt ook of misschien juist vooral in ons vak van groot belang te zijn.
Malousch benadrukt het belang de taal van je doelgroep te spreken; het werken met bijvoorbeeld een gebarentolk zet een extra schakel tussen jou en je cursisten, waardoor het directe contact met je cursisten bemoeilijkt wordt. Ook in bredere zin blijkt communicatie van belang. Malousch vertelde over het winnen van vertrouwen in haar groepen: het lesgeven aan lichamelijk gehandicapten kan als niet gehandicapte goed, maar het vertrouwen komt pas echt als zij kan laten zien dat ze goed met een rolstoel overweg kan.
Haar tip: kies in eerste instantie een doelgroep waar je je ook verbonden mee voelt. Naast bijscholing en training kun je ook veel andere dingen doen om je een stukje in je leerlingen te verplaatsen. Malousch heeft bijvoorbeeld een tijd rolstoelbasketbal gespeeld, wat veel respect voor de beheersing van de rolstoel heeft opgeleverd.
Ook de verschillende bezoeken aan de blindenboot, waar je je langdurig in het absolute donker beweegt, waren erg verhelderend.

Specialisatie

Malousch heeft een doelgroep gevonden waardoor ze zich mateloos geboeid voelt waardoor ze haar werk met passie vol kan houden. Hierdoor verveelt verdere verdieping door het volgen van cursussen nooit en blijft er automatisch contact bestaan tussen de docent en de doelgroep. De vergaande specialisatie heeft haar de luxe gegeven opdrachten te kunnen weigeren en brengt haar regelmatig opdrachten die zij écht leuk vindt om te doen. Maar de specifieke doelgroepen met weinig concurrentie maken het ook mogelijk om werk flexibel te plannen. Malousch reist graag en kon in de afgelopen jaren bijvoorbeeld 's winters in Thailand wonen en haar werk bij thuiskomst meteen weer oppakken.
Zo gezien is zij hét voorbeeld van de stelling dat specialisatie en verdieping loont.

Eigen kracht

In iedere training en cursus van Malousch komt het (her-)ontdekken van je eigen kracht uitgebreid aan de orde. De doelgroepen ervaren hun eigen kracht vaak niet en moeten er op gewezen worden; vaak kijken mensen meer naar wat ze niet kunnen. Zo hebben doven over het algemeen een scherp ontwikkelde intuïtie en kunnen beter dan horenden op grond van mimiek en lichaamstaal de bedoeling van een ander inschatten. In plaats van hun voordeel daarmee doen, worden ze vaak onzeker omdat ze de woorden van de belager niet verstaan.
Ook het gebruik van wilskracht komt in veel oefeningen terug. En niet alleen tegen een aanvaller, maar ook om leerlingen te stimuleren hun eigen leven in handen te nemen en veel voor elkaar te krijgen.

Opdrachten

Het zal niemand verbazen dat Malousch de meeste van haar opdrachten via haar netwerk krijgt. Verder blijkt ook haar website van nut: www.veerkracht.nu (zie vorige nieuwsbrief).
Wie Malousch nog niet kent en nieuwsgierig is geworden (of wie de kennismaking wil vernieuwen) kan haar ontmoeten op de bijscholing 'fysieke vaardigheden' die zij geeft op woensdag 10 december (zie elders in deze nieuwsbrief).